De legendarische wereldtentoonstelling van 1905

wereldexpo3Lang vervlogen gezangen van vrome monniken, vrolijke gezichten genietend van schepijs midden in de zomer, een donker achterland met boerderijen en vredige koeien, het leger van onze eigen Willem van Oranje trekkend door het land, drankgelag en lichtekooien, het vertrekpunt van de allereeerste Luik-Bastenaken-Luik, moderne architectuur van Calatrava in een schitterend jasje, en zeldzaam mooie getuigen van een huwelijk tussen  Art Nouveau en Art Deco. Heb je het oude boothuis daar aan de oever gezien? Die immens hoge toren naast dat semi-historische gebouw? Het vreemde monument daar op de heuvel?

Welkom in het Zuiden: een deel van Luik wat nooit echt wordt uitgelicht, terwijl het zondermeer het meest innovatieve deel van de stad betreft, nu maar ook al in een ver modern verleden. Hier stond en staat de tijd nooit stil, hier bloeit  –buiten de gebruikelijke stadsproblematiek- al 150 jaar een optimisme naar feestelijke vernieuwing. Hier wordt getimmerd en gegraven, gesloopt en gerestaureerd. Hier beweegt alles altijd, lijkt het wel, of het nu de TGV of de plaatselijke roeivereniging betreft, nooit staat hier wat stil.

wereldexpo6Het zal dan ook niet verbazen dat juist dit deel van de stad begin 20e eeuw het decor vormde voor een duizelingwekkende ode aan de vooruitgang: de Grote Wereldtentoontstelling van 1905 vond hier plaats! Een periode waarin de Belle Epoque op vollen toeren draaide, de ene innovatie na de andere het daglicht zag, kunst, cultuur én kapitalisme een vlucht naar boven namen en zoiets ‘banaals’ als toerisme haar intrede deed.

Hoe geweldig (en duur) moet dit voor de stad zijn geweest om die Exposition Universelle et Internationale de Liège te mogen huisvesten en wat een voorbereidingen ook: land werd gedolven, stroompjes verlegd en bruggen gebouwd. De zuidpunt van Outremeuse (waar nu Parc de la Boverie ligt) en een deel van de huidige buurt Les Vennes vormden gedurende een half jaar de belangrijkste standplaatsen voor de meer dan 80 pavillioens, welke zo’n 30 landen vertegenwoordigden. Daarnaast werd er elders plaatsgemaakt voor ‘Vieux Liège’ een soort kopie van Middeleeuws Luik, en dus eigenlijk een vreemde eend tussen alles wat juist vooruitgang symboliseerde….

wereldexpo1

Nog wat interessante dingetjes:

  • De wereldexpo viel –niet ontoevallig- samen met de 75e verjaardag van de Belgische Onafhankelijkheid
  • Het evenement werd op 27 april feestelijk geopend door zo’n 800 zangers die een liedje zongen van de Luikse componist Radoux.
  • Een ticket kostte omgerekend naar hedendaagse maatstaven zo’n 55 euro.
  • In totaal waren er ongeveer 17000 exposanten
  • Luik was in 1905 een mondiale reus op het gebied van industrialisatie en wilde haar metalen spierballen natuurlijk graag tonen middels zo’n expo. De organisatie verzorgde een toenertijd ongekende marketingcampagne door ervoor te zorgen dat de reclamebrochures wereldwijd in hotels en luxe-treinen te vinden waren.
  • Er werd zelfs een heuse kolenmijn (met moderne snufjes) op het terrein nagebouwd
  • Een aantal nieuwe staten namen deel en kregen hun eigen pavillioen in het huidige Parc de la Boverie. Onder hen bevonden zich Canada en Noorwegen.
  • Tijdens de expo landden er –volgens een tweetal bronnen- voor het allereerst watervliegtuigen op de Maas. Wij zijn hier sceptisch over…
  • Er werden voor het eerst couveuses tentoongesteld, er was zelfs een heel pavillioen voor gebouwd, met echte babies erin!
  • Ook werd een heus attractiepark uit de grond gestampt met ondermeer een vliegtuig-kettingcarroussel, achtbanen (waaronder een heuse looping) en zelfs een soort vroege wildwaterbaan.

wereldexpo4Wat zouden we hier graag een keer hebben rondgelopen, als twee van die 7 miljoen bezoekers, genietend van de nieuwste snufjes op wereldniveau, ons verwonderend over bombastische architectonische hoogstandjes en luisterend naar vreemde talen waarvan het we het bestaan waarschijnlijk niet zouden hebben gekend. .Alhoewel…. we zouden als mensen van de 21e eeuw waarschijnlijk wel even schrikken. Het was tenslotte niet enkel rozengeur en maneschijn maar ook een tijdperk waarin leden van inheemse volkeren werden tentoongesteld als  ‘wilden’ en vrouwen nog in een apart pavilioen lieten zien hoe zij  ‘typische vrouwendingen’ als het huishouden deden.. Lang leve de vooruitgang!

In de voetsporen van de wereldtentoonstelling….

Terug naar 1905. Helaas heeft de stad geen Luikse evenknie van de Eiffeltoren of het atomium overgehouden aan die memorabele wereldtentoonstelling, maar we mogen zeker niet klagen. Wie zoekt vindt nog wel het een en ander moois, zeker een ommetje terug in de tijd waard

  • wereldexpo5Het enige gebouw wat bewaard is gebleven, het ‘Palais des Beaux Arts’; is nog steeds een kunstmuseum in volle glorie, onlangs geheel opgeknapt en omgedoopt tot La Boverie (in het gelijknamige park)
  • Eveneens in het parc de La Boverie vindt je de Passerelle Mativa, de voetgangersbrug die in 1905 twee delen van de expo met elkaar verbond en voor dat doel werd aangelegd.
  • Ook Pont de Fragnée en Pont de Fétinne iets verderop, zijn overblijfselen van de expo. Zij werden speciaal voor dit doel aangelegd (met de Pont Alexandre III brug in Parijs als voorbeeld voor de Fragnée) en deden dienst als toegangsweg naar de hoofdingang in het huidige Les Vennes.
  • Tussen de twee bruggen in bevindt zich het standbeeld van Zénobe Gramme, ingehuldigd tijdens de expo.
  • Last but not least is er nog een mysterieus en onopvallend restantje uit 1905 bewaard gebleven in het Parc de la Boverie, goed verstopt achter het clubhuis van de roeivereniging. Het betreft een heuse Atheense ruine, bestaande uit een paar zuilen, zo geproduceerd en achtergelaten voor het legendarische jaar 1905.

1905_Liege_Exposition

Natuurlijk zouden we nog wel uren kunnen uitwijden over die expo, maar dat zou wellicht een beetje té zijn.  Wil je meer weten, hebben we een hele leuke site gevonden met ontzettend veel foto’s én het originele Livre d’Or van de expo, deze vind je hiero.

Verder hebben de volgende bronnen ons ook geholpen voor de informatie op deze site:  de sites van chokier, proxiliege,  Bureau International des expositions, Fabrice Muller, Worldfairs.Info, Claude Warzee en Wikipedia.